Những thắc mắc phổ biến của bệnh nhân tiểu đường đường

Hiện nay, tiểu đường tuýp 2 được xếp vào top những căn bệnh nghiêm trọng nhất. Bởi lẽ, nếu không sớm khám phá và chữa kịp thời, bệnh rất dễ chuyển biến không tốt và để lại nhiều hệ quả khôn lường.

Những thắc mắc phổ biến của bệnh nhân tiểu đường  

Với người mắc đái đường, việc tuân theo hướng dẫn chữa, duy trì một chế độ dinh dưỡng uống, luyện tập phù hợp giúp họ mau chóng bình phục và cải thiện sức đề kháng bảo vệ thể trạng khỏi các sự cố không tốt (1). Mặt khác, ở Việt Nam, đa số bệnh nhân thường chữa ngoại trú nên ít có cơ hội tiếp xúc chuyển hóa với bác sỹ khi cần. Việc tham khảo thông tin về bệnh, chế độ dinh dưỡng uống, hoạt động thể chất… chủ yếu dựa vào những thông tin tìm kiếm được trên Internet. Thế nhưng, không phải trang mạng nào cũng bổ sung thông tin chuẩn xác và không có một chế độ dinh dưỡng hay luyện tập cụ thể nào có thể áp dụng cho mọi người. Do đó, trong vấn đề tập luyện và dưỡng chất, bệnh nhân rất dễ ăn sai phương pháp gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

Để có được thông tin hữu ích từ bác sỹ trong những lần tái khám với khoảng khoảng thời gian hạn hẹp, bạn hãy tìm hiểu bài viết dưới đây.

6 vấn đề mà bệnh nhân cần chuyển hóa với bác sỹ để ngăn chặn đường trong máu tốt

Với những ai vừa nhận chẩn đoán bị bệnh đái đường, chắc hẳn sẽ có khá nhiều thắc mắc liên quan đến chế độ dinh dưỡng uống, sinh hoạt hằng ngày. Hiểu được điều đó, Familyaz đã tổng hợp một vài câu hỏi phổ biến kèm theo những giải đáp hữu ích để giúp bệnh nhân thuận tiện “chung sống” với bệnh lý thời đại này.

1. Để đảm bảo sức khỏe, tôi nên ăn gì, kiêng gì?

Nếu muốn quản lý bệnh tốt, bạn nên đặt câu hỏi này với bác sỹ chữa. Nguyên do là có khá nhiều người mắc tiểu đường vì sợ tăng đường trong máu mà nhịn đói, kiêng cữ quá mức làm ảnh hưởng đến sức khỏe.

Thực tế, bệnh nhân vẫn đảm bảo 4 yếu tố dưỡng chất bao gồm: đường – đạm – béo – chất xơ trong mỗi bữa ăn hằng ngày. Điều này giúp làm chậm quá trình tiêu hóa chất bột đường, từ đó hạn chế tình trạng đường trong máu tăng lên cao đột ngột sau ăn (2).

Đặc biệt, bệnh nhân cần hạn chế sử dụng những món được sở chế từ gạo, nếp như: cơm, phở, bún, xôi, bánh mì, mì gói… hay khoai lang, khoai mì, khoai tây… Bởi lẽ, đây đều là những thức ăn giàu tinh bột – thủ phạm có thể khiến đường trong máu tăng vọt (2).

Ngoài ra, bạn cũng không nên ăn quá nhiều trái cây ngọt. Vì chúng có nhiều dạng đường khác nhau, khi vào cơ thể sẽ trao đổi thành dextrose (glucose) làm thay đổi mức đường trong máu (2).

Một số loại đồ ăn được liệt vào danh mục nên tránh tiêu thụ như: rượu, bia, bánh, kẹo, mứt, nước ngọt hay thực phẩm nhanh, thức ăn sở chế sẵn chứa nhiều chất béo bão hòa xấu cho sức khỏe tim mạch (2).

2. Tôi nghe đề cập ăn quá nhiều trong một bữa rất dễ làm tăng lượng đường huyết sau ăn, vậy có mẹo nào xác định rõ được khẩu phần tối ưu để phòng ngừa đường trong máu hay không?

Để xác định rõ lượng đồ ăn thích hợp cho bữa chính, bệnh nhân có thể áp dụng nguyên tắc bàn tay Zimbabwe (3). Theo đó:

  • Với chất đạm, bạn chỉ nên tiêu thụ một lượng bằng kích cỡ của lòng bàn tay và độ dày bằng ngón tay út
  • Riêng nhóm đường, tinh bột và hoa quả, bệnh nhân nên chọn khẩu phần bằng với kích thước 1 nắm tay (nếu là hoa quả thì sẽ sử dụng ít hơn 1 nắm tay)
  • Lượng rau tiêu thụ nên đạt đến mức bạn có thể nắm giữ bằng cả 2 tay. Gợi ý là bạn nên tiêu thụ các dạng rau lá xanh chứa thành phần carbs (Carbohydrate) thấp như cải bó xôi, rau cải…
  • Lượng chất béo tiêu thụ cần hạn chế trong phạm vi đầu ngón tay cái (tương đương với 1 muỗng cà phê)

Ngoài bữa chính, bệnh nhân nên có thêm nhiều bữa ăn nhỏ trong ngày. Khoảng phương pháp giữa mỗi bữa nên mẹo nhau khoảng 3 – 5 giờ. Điều này sẽ giữ mức đường trong máu của bạn luôn ổn định. Thức ăn cho bữa phụ nên là những loại ít calo, chẳng hạn như 1 cốc sữa, 1 – 2 quả chuối (cỡ nhỏ), 1 – 2 lát dưa hấu nhỏ…

3. Trong tình huống đột xuất không thể sử dụng bữa chính, người mắc đái đường tuýp 2 có thể uống sữa thay thế được không?

Hiện nay, có khá nhiều dòng sản phẩm sữa chuyên biệt dành riêng cho bệnh nhân đái tháo đường. Những loại này được thiết kế đặc biệt để cung cấp một phần hoặc thay thế hoàn toàn bữa ăn chính với ưu điểm là vừa hỗ trợ phòng tránh đường trong máu nhưng vẫn đảm bảo bổ sung đủ năng lượng cho thể trạng.

Chính vì có quá nhiều loại khác nhau nên nguyên tắc khi chọn sữa là ưu tiên sản phẩm của những thương hiệu có uy tín, được chứng nhận lâm sàng về kết quả. Ngoài việc giúp duy trì đường trong máu, sữa còn giúp cung cấp đa dạng các vi ta min và khoáng chất để tăng cường sức khỏe tổng thể, đẩy lùi những biến chứng của bệnh.

Đặc biệt, một số ít sản phẩm hiện tại còn đem đến tác động kép, ngoài tăng cường tiềm năng tiết insulin của tuyến tụy, thành phần sữa còn bổ sung tỉ lệ cao myo-inositol. Thành phần này mang đến lợi ích đáng chú ý là tăng cường tình trạng đề kháng insulin. Điều này rất có ý nghĩa đối với người bệnh đái đường tuýp 2.

Một nhầm lẫn mà nhiều bệnh nhân mắc phải là sau khi sử dụng sữa lại không cắt giảm phần thức ăn. Hành động này rất dễ dẫn đến tình trạng tăng đường trong máu sau ăn, bởi mỗi ly sữa đã được tính toán về thành phần nhằm bổ sung năng lượng thay thế cho một bữa ăn. Do đó, nếu đã uống sữa, bạn cần phải bỏ bữa ăn tương ứng hoặc cắt giảm khẩu phần cho thích hợp.

4. Tôi có nên kiêng đường hoàn toàn khi biết mình bị bệnh đái tháo đường tuýp 2 hay không?

người đái đường có được ăn đường

Câu trả lời là không, vì việc tiêu thụ đường vẫn là phương án tốt nhất để giải quyết vấn đề hạ đường trong máu. Tình trạng này rất thường gặp ở những người kiêng cữ quá mức hoặc xuất hiện vào thời điểm xa bữa ăn khi mà lượng glucose (dextrose) ở trong máu bắt đầu cạn dần (4).

Giải thích cho vấn đề này, các chuyên gia cho rằng loại đường thông thường mà chúng ta dùng được tạo nên bởi một phân tử dextrose (glucose) liên kết với hai phân tử fructose. Khi vào cơ thể, trải qua nhiều giai đoạn, đường được phân giải thành glucose (dextrose) và được ruột non hấp thu vào trong máu (4).

Theo khuyến cáo của Bộ Óig nghiệp Hoa Kỳ (USDA), để ngăn ngừa đường trong máu tốt, nam giới chỉ nên sử dụng khoảng 36 gramam đường/ngày, nữ giới là khoảng 22 gramam, riêng trẻ con và thanh thiếu niên bị tiểu đường nên sử dụng ở mức 12 gramam/ngày (5).

5. Việc tập luyện liệu có giúp ích gì cho tôi hay chỉ khiến bệnh chuyển biến không tốt đi?

Ngoài việc chú trọng đến vấn đề dưỡng chất cho người đái tháo đường, bệnh nhân cần phải năng vận động hơn nữa để tăng cường sức khỏe tổng thể (6).

Thực tế có rất nhiều lợi ích của việc tập thể thao đã được kiểm chứng như: làm giảm đường trong máu, giữ cho thể trạng dẻo dai, săn chắc, tăng cường tâm trạng tốt hơn và đặc biệt là hạn chế tình trạng đề kháng insulin (6).

Theo đó, bệnh nhân có thể lựa chọn loại hình luyện tập thích hợp nhất với cơ thể, sở thích và quỹ thời kỳ trong ngày mà mình có. Một vài gợi ý về các bài tập cơ bản nhất như: đi bộ, đạp xe, yoga, bơi lội, (7) chơi cầu lông, khuấy vòng…

Để đảm bảo an toàn, bệnh nhân nên tìm hiểu ý kiến của bác sỹ trước khi thực hiện kế hoạch luyện tập. Nếu có một số căn bệnh đi kèm như cao huyết áp chưa khống chế tốt, chấn thương dây thần kinh hay gặp phải các bệnh về mắt liên quan đến đái đường, bạn cần tránh việc tập luyện để không gặp phải những biến chứng không tốt (6).

6. Tôi có nên ngừng sử dụng thuốc khi đường trong máu đã ổn định hay không?

Việc ngừng dùng thuốc khi nhận thấy mức đường trong máu ổn định là một trong những sai lầm khá thường gặp của nhiều bệnh nhân. Bởi lẽ, cho đến hiện tại vẫn chưa có biện pháp chữa dứt điểm bệnh lý này, vì thế lựa chọn duy nhất là bệnh nhân buộc phải “sống chung với thuốc” (8).

Để ngăn chặn đường trong máu, bạn cần phải tuân thủ hướng dẫn chữa, đồng thời kết hợp với dùng thuốc, chế độ dinh dưỡng phù hợp và tập luyện có kế hoạch. Việc ngừng thuốc chỉ đúng với điều kiện bệnh ở thể nhẹ và được khám phá sớm và theo phác đồ của bác sỹ. Tình huống tự ý ngừng sử dụng thuốc dựa trên cảm nhận của bản thân, bệnh nhân sẽ rất dễ gặp phải tình trạng tăng đường trong máu đột ngột kèm theo những biến chứng nghiêm trọng (8).

Những việc cần làm để buổi thăm khám với bác sỹ đạt kết quả cao

Hiện nay ở nước ta, trong mỗi ca trực, bác sỹ phải thăm khám rất nhiều người bệnh nên gần như không có khoảng thời gian giả thuyết về bệnh tình, đưa ra phác đồ về các vấn đề liên quan. Điều này vô tình khiến bệnh nhân rất khó có thể nêu ra những thắc mắc để bác sỹ giải đáp. Chính vì thế, để có thể nhận được những giải đáp từ bác sỹ, bạn nên có sự chuẩn bị từ trước. Dưới đây là một số những gợi ý từ Familyaz dành cho bạn:

1. Luôn ghi nhật ký chế độ ăn uống và mang theo bên mình

Hành động này thoạt nghe có vẻ lạ nhưng thực sự rất hữu ích! Lời khuyên là hãy ghi lại mọi thứ bạn đã ăn và thời điểm sử dụng những đồ ăn đó trong vòng ít nhất từ 2 – 3 ngày vào sổ tay hoặc ứng dụng ghi chú trên điện thoại thông minh. Một trong những ngày đó nên rơi vào dịp cuối tuần vì đây là lúc mà mọi người thường có lịch trình sinh hoạt và khuynh hướng chế độ ăn uống khác so với những ngày trong tuần (9).

Bạn nên đảm bảo ghi chú toàn diện tất cả thức ăn đã tiêu thụ bao gồm cả đồ uống và thực phẩm nhẹ. Dựa trên những thông tin này, bác sỹ sẽ có cái trông tổng quan nhất và đưa ra được biện pháp giúp phòng ngừa đường trong máu thích hợp nhất với bạn (9).

Một phân tích được đăng tải trên chuyên san Y học Dự phòng Hoa Kỳ vào năm 2008 chỉ ra rằng, việc viết nhật ký chế độ ăn uống sẽ giúp bệnh nhân phòng tránh cân nặng tốt hơn so với những người không thực hiện. Theo Hiệp hội Đái đường Hoa Kỳ (ADA), dư cân, béo phì là một trong những yếu tố nguy cơ đưa đến bệnh đái tháo đường tuýp 2, tim mạch và đột quỵ (9).

2. Liệt kê danh mục những hoạt động thể chất mà bạn tham gia

tập thể thao tốt cho người đái đường

Bên cạnh chế độ ăn, việc tham gia các hoạt động thể chất cũng rất có ích cho bệnh nhân đái tháo đường. Do đó, bạn cần liệt kê những loại hình thể thao mà mình tham gia, tần suất tập luyện. Căn cứ vào đó, bác sỹ sẽ kê đơn thuốc thích hợp cũng như đưa ra lời khuyên nhằm xây dựng thực đơn chế độ ăn uống tốt nhất (10).

Trong tình huống thay đổi nơi khám điều trị bệnh, bạn nên mang theo toa thuốc cũ, đồng thời chú thích rõ thời kỳ sử dụng thuốc trong ngày. Nếu có thể, hãy đem theo thuốc mình đang dùng (10).

3. Mang theo bảng ghi lại lượng đường trong máu đo hằng ngày

Sau khi được chẩn đoán bị bệnh đái đường, bác sỹ sẽ phác đồ cho bạn phương pháp kiểm tra đường trong máu tại nhà. Việc tự đo đường trong máu có ý nghĩa giúp bệnh nhân hiểu rõ hơn về bệnh, từ đó tạo động lực cho việc chữa đạt hiệu quả cao. Hơn nữa, việc này cũng sẽ giúp bạn biết mẹo lựa chọn đồ ăn và cách tập luyện phù hợp (11).

Bạn cũng nên ghi lại số liệu mỗi lần đo. Bởi lẽ, bác sỹ sẽ đánh giá tổng hợp dữ liệu này và so sánh với hiệu quả xét nghiệm HbA1c (phản ánh mức đường trong máu trung bình trong 3 tháng vừa qua) để quyết định hướng chữa trong tương lai (11).

4. Những câu hỏi bạn dự tính nói với bác sỹ

Bên cạnh những câu hỏi được gợi ý như trên, bạn có thể nói với bác sỹ những vấn đề bản thân đang gặp phải hoặc đơn giản là những thông tin mà bạn nghe được trên tivi hoặc từ những người xung quanh cũng mắc bệnh lý giống như mình. Chỉ khi có sự chủ động tham khảo, bạn mới nắm rõ về bệnh và biết phương pháp ngăn ngừa đường trong máu kết quả (10).

Ở giai đoạn mới, bạn có thể cần tái khám thường xuyên theo lịch mỗi tháng một lần. Một khi việc thực hiện chế độ dinh dưỡng uống cũng như luyện tập có kết quả và lượng đường trong máu trong cơ thể được khống chế tốt, bạn có thể giãn mẹo lịch khám, khoảng 3 – 6 tháng/lần tùy tình huống (10).

Các bài viết của Familyaz chỉ có tính chất tìm hiểu, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc chữa y khoa.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Liệu pháp dinh dưỡng trong chữa tiểu đường đường, liệu bạn đã biết?

Nội dung chính6 vấn đề mà bệnh nhân cần chuyển hóa với bác sỹ để ngăn chặn đường trong máu tốt1. Để đảm bảo sức...

Đái tháo đường có được ăn xoài không? Bạn cần biết để bảo vệ sức khỏe chính mình

Nội dung chính6 vấn đề mà bệnh nhân cần chuyển hóa với bác sỹ để ngăn chặn đường trong máu tốt1. Để đảm bảo sức...

Bài thuốc lá dứa trị đái tháo đường: Bạn đã biết đến hay chưa?

Nội dung chính6 vấn đề mà bệnh nhân cần chuyển hóa với bác sỹ để ngăn chặn đường trong máu tốt1. Để đảm bảo sức...

Bệnh đái tháo đường ăn được cam không: Xem ngay để biết!

Nội dung chính6 vấn đề mà bệnh nhân cần chuyển hóa với bác sỹ để ngăn chặn đường trong máu tốt1. Để đảm bảo sức...

Gạo cho người đái tháo đường: Chọn loại nào là tốt nhất?

Nội dung chính6 vấn đề mà bệnh nhân cần chuyển hóa với bác sỹ để ngăn chặn đường trong máu tốt1. Để đảm bảo sức...

Glu Metaherb - Sống khỏe cùng tiểu đường
Ẩn

Đái đường tuýp 1 là nặng hay nhẹ? Biến chứng bệnh có nguy hiểm không?

Đau vùng thượng vị là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị toàn diện

12 Phương pháp điều trị đau vùng thượng vị tại nhà an toàn kết quả

Đau thượng vị khi mang bầu: Nguyên nhân và phương pháp chữa an toàn nhất hiện nay

Mang thai tháng 10: Tất cả những thay đổi về cơ thể và tâm lý mẹ cần biết

38 dấu hiệu và 21 mẹo giúp các mẹ xả stress trong thời kỳ nuôi con

Khi nào bé cần ăn dặm – Ăn như thế nào là đúng khoa học giúp con phát triển tốt

Câu hỏi về giấc của của bé – BS Anh Nguyen

Dấu hiệu tiêu chảy ở trẻ sơ sinh mẹ cần biết để xử lý kịp thời

Tư vấn cách lựa chọn thực đơn ăn dặm kiểu Nhât cho bé 5 tháng

Phương pháp điều trị ngực bị lệch – chảy xệ đơn giản tại nhà

Mẹ ku Min chia sẻ thực đơn ăn dặm và cách chế biến 30 ngày đầu tiên

Mẹ Thảo Trần chia sẻ 12 Món ăn dặm – Đồ uống phụ làm cho con yêu

42 Thực đơn ăn dặm kiểu Nhật dành cho bé từ 5 – 8 tháng tuổi

Thực đơn ăn dặm kiểu Nhật cho 60 ngày đầu tiên của mẹ Việt

Bác sĩ tư vấn giúp bé 1 tuổi bị nôn trớ phải làm sao?

Công thức chế biến thực đơn ăn dặm 6 tháng với đậu gà và yến mạch giàu dưỡng chất tự nhiên

Trẻ nổi mẩn đỏ ở bụng là bị bệnh gì? Có nguy hiểm hay không?

Bé bị nổi mẩn đỏ có mủ: Nguyên nhân và cách khắc phục mẹ nên biết

4 món cháo yến mạch ăn dặm cho bé 7 tháng tuổi mẹ không nên bỏ qua